Niet elke depressie is hetzelfde. Er zijn verschillende depressieve stoornissen, elk met zijn eigen kenmerken:

• Lichte depressie. Met deze vorm van depressie lukt het vaak nog om door te gaan met je dagelijkse bezigheden, maar het sombere gevoel is duidelijk aanwezig. Hierdoor wordt het een stuk lastiger om plezier uit het leven te halen.
• Zware depressie/klinische depressie. Bij een zware depressie zijn er meer klachten of de klachten zijn erger dan bij een lichte depressie. Je hebt eigenlijk nergens meer zin in, waardoor je steeds minder vaak naar buiten gaat. Je hebt daardoor veel tijd om te piekeren en vaak geen idee meer hoe je uit deze situatie komt. Soms gaat een zware depressie gepaard met zelfmoordgedachten.
• Chronische depressie. Dit is vaak een lichtere vorm van depressie, maar wel een die minstens twee jaar duurt.
• Psychotische depressie. Deze vorm ontstaat vaak uit een zware depressie. Je hebt dan niet alleen last van symptomen van een depressie, maar ook van een psychose. Je hebt dan last van waanbeelden of hallucinaties. In sommige geval kan iemand met dit soort klachten een gevaar vormen voor zichzelf of anderen, dus het is van het grootste belang om deze klachten aan te pakken.
• Postpartum depressie. Een vorm van depressie die moeders kort na de bevalling kunnen krijgen. Een postpartum depressie kan soms gepaard gaan met psychotische symptomen.
• Seizoensgebonden depressie. Dit is een depressie die elk jaar rond dezelfde tijd terugkeert, zoals een winterdepressie.
• Bipolaire stoornis. Dit is wat vroeger een manisch-depressieve stoornis werd genoemd. Bij een bipolaire stoornis ga je door verschillende periodes. De ene keer ben je manisch (je bent ontzettend uitgelaten en zit vol energie), wat vervolgens overgaat in een depressie. Daarnaast zijn er tussendoor ook rustige periodes.

De symptomen van een depressie kunnen variëren, zowel in ernst als in aanwezigheid. Hieronder staan de meest voorkomende symptomen.

Op lichamelijk vlak uit een depressie zich door geremdheid:

• men is sneller vermoeid;
• de eetlust neemt af of juist toe (mogelijk met gewichtsverandering tot gevolg);
• het slaappatroon verandert (slecht of juist heel veel slapen);
• er is minder behoefte aan seks.

Soms kan een depressie ook samengaan met vage, onverklaarbare klachten, zoals duizeligheid, hoofd-, buik- of rugpijn.

Zoals bij de meeste psychische aandoeningen is ook bij depressie er niet één oorzaak te geven. Er zijn verschillende dingen die een rol kunnen spelen bij het ontwikkelen van een depressieklachten:

• Een genetische oorzaak. Als er binnen je familie depressie voorkomt, heb jij een grotere kans om het ook te ontwikkelen.
• Nare gebeurtenissen en trauma’s. Dit kan van alles zijn: gepest als kind, mishandeling of misbruik, het overlijden van een geliefde, een relatiebreuk. Eigenlijk kan elke vervelende gebeurtenis in je leven die een grote impact heeft gehad de kans op een depressie vergroten. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld langdurige stress of aanhoudende eenzaamheid.
• Psychische oorzaken. Bepaalde aspecten van je karakter kunnen de kans op een depressie vergroten. Als je een negatief zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen hebt of als je last hebt van faalangst, bijvoorbeeld, zal je meer moeite hebben met positief blijven denken.
• Lichamelijke oorzaken. Een verandering in je hormoonhuishouding kan de kans op een depressie vergroten. Ook hebben mensen met een andere hersenaandoening, zoals dementie, de ziekte van Parkinson of MS, een grotere kans om een depressie te ontwikkelen. Daarnaast kunnen alcohol, drugs en bepaalde medicijnen het risico op depressie verhogen.

De psychische en lichamelijke klachten van iemand met een depressie kunnen ingrijpende gevolgen hebben op zijn of haar leven en op de omgeving van die persoon. De neerslachtigheid en andere klachten kunnen bijvoorbeeld leiden tot slechtere prestaties op werk of op school. Daarnaast zijn depressies soms een oorzaak van probleemgedrag, zoals criminaliteit, een alcoholprobleem of het gebruik van drugs.

Veel mensen met een depressie hebben vooral last van bijvoorbeeld veel piekeren of nergens meer plezier uithalen. Dit maakt het leven niet leuk meer. In de ergste gevallen, bij klinische depressies, kan dit zelfs uitgroeien tot zelfmoordgedachten. Zelfdoding is nooit de oplossing. Met de juiste hulp zijn depressies goed te behandelen.

Ook voor de omgeving van de persoon met een depressie zijn de gevolgen groot. Van lichte depressieklachten zal de buitenwereld niet altijd wat merken, maar zware depressies kunnen zorgen voor stress bij naasten.

Er zijn veel verschillende behandelingen voor een depressie mogelijk. De meest effectieve behandeling is cognitieve gedragstherapie voor depressieve stoornissen. Samen met jouw psycholoog ga je jouw gedachten en gevoelens onderzoeken. Mogelijk zijn er gedachten die te negatief zijn en niet geheel op waarheid berusten, maar die wel een grote invloed hebben op hoe jij je voelt. Deze gedachten gaan we onder de loep nemen, uitdagen en er vervolgens alternatieve verklaringen voor in de plaats zetten.

“Op mijn dieptepunt lag ik soms meerdere dagen in bed en bij vlagen zag ik het leven niet meer zitten. Deze gedachten maakten mij erg bang en ik herkende mezelf niet meer. Het was een grote drempel om hulp te zoeken, maar ik ben blij dat ik die stap heb gezet. Ik had meteen een goede klik met mijn psycholoog. Ik voelde me begrepen en heb die zwarte periode achter me kunnen laten.” – Anne

Tijdens de behandeling hebben we niet alleen aandacht voor jouw gedachten, maar ook voor jouw gedrag. Bij een depressie is er vaak sprake van weinig energie en een verminderde zin om iets te ondernemen, waardoor het moeilijk is om tot actie te komen. Hierdoor gaan mensen ook daadwerkelijk minder doen met als gevolg minder voldoening en juist een toename van negatieve gedachten.

Dit versterkt vervolgens de somberheidsklachten van waaruit het nog moeilijker wordt om iets te ondernemen. Hiermee is de vicieuze cirkel van depressie rond. Om deze reden zijn gedragsmatige interventies belangrijk: letterlijk weer in beweging komen om deze neerwaartse spiraal te doorbreken. Samen met jouw psycholoog zal je dan ook kijken welke activiteiten je langzaam weer kan gaan opbouwen.

Een andere behandelvorm is oplossingsgerichte therapie. Hierbij worden jouw eigen krachten, ideeën en oplossingen aangesproken in het herstelproces. Al onze psychologen hebben de basis om een depressieve stoornis te behandelen. Naast cognitieve gedragstherapie kan er ook gekozen worden voor bewezen effectieve behandelmethoden zoals ACT, EMDR, schematherapie en/of mindfulness.

Wat is het verschil tussen somberheid en een depressie?
Iedereen voelt zich wel eens een periode somber of neerslachtig, bijvoorbeeld na een tegenvaller. Dit trekt meestal na een paar dagen weer weg. Bij een depressie houden de klachten langer dan twee weken aan en beïnvloeden ze je dagelijks functioneren aanzienlijk. Je ervaart dan een diep gevoel van leegte en haalt nergens meer plezier uit.

Hoe weet ik of mijn depressieklachten ernstig zijn?
De ernst van een depressie wordt vaak bepaald door de hoeveelheid symptomen en de impact op je leven. Als je merkt dat je je dagelijkse taken niet meer kunt uitvoeren, je jezelf verwaarloost of als je gedachten hebt over zelfdoding, is er sprake van een zware depressie. Het is in dat geval cruciaal om direct contact op te nemen met je huisarts of een psycholoog.

Wordt de behandeling van een depressie vergoed?
Ja, de behandeling van een depressieve stoornis valt onder de basisverzekering, mits je een verwijzing hebt van je huisarts. Houd wel rekening met je eigen risico. Tijdens een intakegesprek bij Psycholoog Nederland kunnen we samen kijken naar jouw specifieke situatie en de mogelijkheden voor vergoeding.

Hoelang duurt een gemiddeld behandeltraject bij depressie?
Er is geen vaste tijdsduur voor herstel, omdat dit per persoon verschilt. Gemiddeld duurt een traject tussen de 8 en 15 sessies. In het begin ligt de focus vaak op het doorbreken van de passiviteit en het stabiliseren van je dagritme, waarna we dieper ingaan op de onderliggende denkpatronen.

Wat kan ik zelf doen om mijn depressieklachten te verminderen?
Naast professionele hulp kunnen kleine stappen in je leefstijl helpen. Denk aan het vasthouden aan een vast slaapritme, dagelijks een korte wandeling in de buitenlucht en het behouden van sociaal contact, ook als je er geen zin in hebt. Het doel is om de neerwaartse spiraal van inactiviteit te doorbreken.

Wat is de rol van cognitieve gedragstherapie (CGT) bij depressie?
CGT is een van de meest effectieve behandelvormen. Je leert samen met de psycholoog om negatieve, niet-helpende gedachten te herkennen en om te buigen naar meer helpende perspectieven. Daarnaast werk je aan gedragsactivatie: het stap voor stap weer oppakken van activiteiten die je voldoening geven.

Kan een depressie vanzelf overgaan?
Een lichte depressie kan soms na enkele maanden vanzelf verbeteren, maar de kans op terugval is groter zonder behandeling. Bij een matige tot zware depressie is professionele hulp vaak noodzakelijk om de vicieuze cirkel te doorbreken en te voorkomen dat de klachten chronisch worden.

Kan ik ook online behandeld worden voor mijn depressie?
Zeker. Bij Psycholoog Nederland bieden we volledige online behandeltrajecten aan. Dit kan prettig zijn als de drempel om de deur uit te gaan te hoog is, of als je de voorkeur geeft aan therapie in je eigen vertrouwde omgeving. De effectiviteit van online therapie bij depressie is wetenschappelijk aangetoond.