Iedereen is weleens verlegen in gezelschap van andere mensen, daar is niets vreemds aan. Sommige mensen zijn echter méér dan alleen verlegen. Zij voelen zich angstig voor een sociale situatie, terwijl deze in werkelijkheid helemaal niet zo bedreigend is. Ze zijn bijvoorbeeld doodsbang om een telefoontje te plegen. Wanneer de angst voor sociale situaties zo groot is dat het dagelijks leven daardoor belemmerd wordt, is er sprake van een sociale angststoornis.
of bel 085-0645864 om een intake in te plannen.
Mensen met een sociale angststoornis (ook wel sociale fobie genoemd) ervaren angst in verschillende sociale situaties in het dagelijks leven. Voorbeelden daarvan zijn: een praatje maken, spreken in het openbaar, telefoneren, eten of drinken in gezelschap, een vergadering bijwonen of naar een feestje gaan. Ze ervaren de angst om door anderen bekeken te worden, in het openbaar af te gaan of ze zijn bang dat anderen zien dat ze blozen of zweten.
Een sociale angststoornis kenmerkt zich door de angst om bekritiseerd, negatief beoordeeld of vernederd te worden door anderen. Gedachten die bij deze angst een rol kunnen spelen, zijn: “ik ben niets waard”, “iedereen vindt mij lelijk”, “ze zullen mij uitlachen” of “iedereen kijkt naar mij.” Sociale angst kan ook leiden tot verschillende lichamelijke sensaties.
De gevreesde situaties worden meestal zoveel mogelijk vermeden of ze worden met veel angst doorstaan. Het komt regelmatig voor dat mensen met een sociale fobie weinig sociale contacten hebben of moeite hebben met het vinden van een partner. Ook komt het relatief vaak voor dat het leidt tot problemen met het afronden van een opleiding of tot problemen op werk.
Samengevat zijn dit de belangrijkste kenmerken van sociale angst:
Daarnaast zijn er fysieke symptomen die kunnen komen kijken bij een sociale angststoornis. Deze kun je ervaren tijdens sociale situaties, maar bijvoorbeeld ook al als je weet dat er een sociale situatie aan zit te komen waar je angstig voor bent. Voorbeelden van deze fysieke symptomen zijn:
Niet al deze symptomen komen bij iedereen met een sociale angststoornis voor. Niet iedereen met een sociale fobie heeft bijvoorbeeld zo’n extreme reactie als een paniekaanval. Maar een deel van deze klachten zijn voor iedereen met sociale angst herkenbaar.
In sommige geval kan ook overmatig alcohol- of drugsgebruik een symptoom zijn van een sociale angststoornis. In de hoop dat de angst minder wordt, wordt dan gedronken of drugs gebruikt. Vaak verergert dit echter je angst alleen maar. Dit is dan ook geen goede manier om met een sociale fobie om te gaan.
We kunnen niet zeggen dat er één ding is dat een sociale angststoornis veroorzaakt. Wel weten we dat een aantal factoren kan bijdragen aan de ontwikkeling van een sociale fobie. Erfelijkheid kan bijvoorbeeld een rol spelen. Ook omgevingsfactoren, zoals hoe je bent opgevoed of dingen die je in je leven hebt meegemaakt, kunnen een invloed hebben op de ontwikkeling van een sociale angststoornis.
De meest effectieve behandeling voor een sociale angststoornis is cognitieve gedragstherapie (CGT) en de behandeling bestaat uit drie componenten: taakconcentratietraining, je gedachten leren bijstellen en exposure in vivo.
Door het verhoogde bewustzijn is iemand met sociale angst eigenlijk te veel bezig met informatie die uit zichzelf voortkomt. Dit kunnen angstige verwachtingen zijn (“iedereen gaat mij uitlachen”), lichamelijke sensaties (bijvoorbeeld blozen, zweten of trillen) en het ‘denken voor een ander’ (“ze vinden me vast niet goed genoeg als ze me zien zweten tijdens deze presentatie”).
Je kan leren om dit verhoogde zelfbewustzijn te verminderen en je aandacht meer te leren richten op de ander of op de taak waar je mee bezig bent. Hierdoor ben je minder bewust van interne angstige signalen en kan de angst afnemen. Dit bewust leren verplaatsen van de aandacht wordt ’taakconcentratietraining’ genoemd.
Bij dit deel van de behandeling van een sociale angststoornis ligt de nadruk op het leren herkennen van automatische negatieve gedachten die jouw sociale fobie aanjagen en in stand houden. Samen met jouw psycholoog ga je deze gedachten kritisch bekijken, uitdagen en bijstellen naar meer reële en helpende gedachten.
Als je een sociale angststoornis hebt, is de kans groot dat je situaties waarin je met andere mensen te maken krijgt uit de weg gaat. Dit wordt ook wel vermijding genoemd.
Stel: je bent uitgenodigd voor een verjaardag, maar je durft niet te gaan omdat je bang bent geen aansluiting te vinden en voor schut te zullen staan. Wanneer je ervoor kiest om niet naar de verjaardag te gaan (vermijding), dan heeft dat op de korte termijn een positief effect op je angst. Deze neemt namelijk af doordat je de angstige situatie niet hoeft te ondergaan.
Op de lange termijn heeft vermijding echter negatieve effecten. Vaak wegblijven van bijvoorbeeld feestjes en verjaardagen kan leiden tot isolatie en gevoelens van eenzaamheid. Ook ontneem je jezelf de mogelijkheid om te ervaren dat je wél de aansluiting zou hebben gevonden. Hierdoor blijft de negatieve overtuiging dat je er niet bij hoort in stand en zal het een volgende keer net zo eng zijn om te gaan (of zelfs nog enger).
Dit onderdeel van de behandeling richt zich daarom op blootstelling (exposure) aan situaties die je angstig maken. Samen met jouw psycholoog ga je stapsgewijs de vermijding doorbreken. Op deze manier kan je gaan ervaren of jouw angstige verwachtingen uitkomen. Aangezien dit soort angsten veelal irreëel zijn, zal je merken dat waar je zo bang voor bent meestal niet gebeurt, waardoor de angst kan gaan afnemen.
Een sociale angststoornis en verlegenheid delen veel kenmerken. Net als mensen met een sociale fobie kunnen verlegen mensen opkijken tegen sociale situaties, vooral situaties met onbekende mensen. Ook kunnen verlegen mensen last krijgen van fysieke ongemakken als zweten of blozen.
Toch is een onderscheid te maken tussen verlegenheid en een sociale angststoornis. Een sociale fobie heeft namelijk een grotere impact op het leven van de persoon die ermee kampt. Mensen met sociale angst zullen veel vaker situaties uit de weg gaan dan verlegen mensen zouden doen. Hierdoor is het voor mensen met een sociale fobie veel lastiger om banden op te bouwen met mensen.
Een ander belangrijk verschil is dat verlegenheid een karaktertrek is, terwijl een sociale fobie een stoornis is. Verlegen mensen kunnen doorgaans functioneren zonder behandeling, terwijl mensen met sociale angst dat vaak wel nodig hebben. Merk je dat je niet alleen een beetje ongemakkelijk bent in sociale situaties, maar dat je angst echt een grote impact heeft op je leven? Dan heb je waarschijnlijk een sociale angststoornis en adviseren we je om om hulp te vragen.
Wat is een sociale angststoornis precies?
Een sociale angststoornis is meer dan alleen verlegenheid. Het is een intense angst om door anderen negatief beoordeeld, bekritiseerd of uitgelachen te worden. Deze angst is zo groot dat het je dagelijks leven, je werk of je vriendschappen belemmert.
Hoe ziet de behandeling bij sociale angst eruit?
De behandeling bij Psycholoog Nederland bestaat meestal uit cognitieve gedragstherapie (CGT). We werken aan drie punten: taakconcentratie (je focus verleggen), cognitieve therapie (je gedachten uitdagen) en exposure (stap voor stap situaties aangaan die je spannend vindt).
Wat is het verschil tussen verlegenheid en een sociale fobie?
Verlegenheid is een karaktertrek die meestal niet verhindert dat je je doelen bereikt. Bij een sociale fobie is de angst zo bepalend dat je situaties krampachtig gaat vermijden, waardoor je bijvoorbeeld geen opleiding afmaakt of in een sociaal isolement raakt.
Hoe snel merk ik resultaat van de behandeling?
Veel mensen merken na enkele weken al een verschil, vooral als ze actief aan de slag gaan met de oefeningen. Het doorbreken van vermijding is de sleutel; zodra je merkt dat je situaties aankunt, neemt je zelfvertrouwen snel toe.
Kan ik sociale angst helemaal overwinnen?
Ja, sociale angst is zeer goed te behandelen. Met de juiste tools leer je je angst te beheersen en je focus te verleggen. Hoewel je misschien altijd een beetje alert blijft in nieuwe groepen, zal de allesoverheersende paniek verdwijnen en kun je weer vrij functioneren.
Waarom focus ik tijdens angst zo erg op mezelf?
Dit noemen we een verhoogd zelfbewustzijn. Je bent zo bang dat anderen zien dat je trilt of bloost, dat je al je aandacht naar binnen richt. Hierdoor mis je informatie van buitenaf, wat de onzekerheid vergroot. In de therapie leer je je aandacht weer naar de taak of de ander te verplaatsen.
Wat is ‘exposure in vivo’ en is dat niet heel eng?
Exposure betekent ‘blootstelling’. Je gaat onder begeleiding stapsgewijs de situaties aan die je normaal vermijdt. We beginnen altijd klein. Het doel is om je hersenen te laten ervaren dat de gevreesde ‘ramp’ niet gebeurt, waardoor de angstreactie langzaam uitdooft.
Kan ik ook online hulp krijgen voor mijn sociale angst?
Zeker. Online therapie is bij uitstek geschikt voor sociale angst. Het kan de drempel verlagen om hulp te zoeken, en je kunt de oefeningen direct in je eigen omgeving toepassen. Onze online psychologen begeleiden je hier stap voor stap bij.
Ben je op zoek naar een goede psycholoog om samen je sociale angst aan te pakken? Dan staan de psychologen van Psycholoog Nederland voor je klaar. Onze psychologen weten hoe je sociale fobie beter onder controle kunt krijgen en geven jou de behandeling die je nodig hebt om met je angst om te gaan.
In het hele land kun je bij ons terecht. We hebben psychologen in Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, maar ook in veel andere steden door het hele land. Is de voor jou dichtstbijzijnde vestiging toch iets te ver weg? Laat je dan helpen door één van onze online psychologen. Wij helpen je door heel Nederland met je sociale angststoornis.
Wil je snel geholpen worden? Vul het formulier in of bel ons op 0850645864 om een intake in te plannen. Psycholoog Nederland biedt ook veilige & persoonlijke zorg op afstand.
"*" geeft vereiste velden aan
Keurmerk
Kortdurende GGZ 2025